पोखरा ।
महिला अधिकार सुनिश्चित गर्न, सुखी परिवार बनाउन, अनिच्छित र जोखिमपूर्ण गर्भबाट महिलालाई सुरक्षित राख्न वैधानिक बनाइएको गर्भपतन सेवाको दुरुपयोग भएको भन्दै सरोकारवालाले चिन्ता जनाएका छन् । गर्भपतनलाई परिवार नियोजनकै साधनका रुपमा प्रयोग गर्ने क्रम बढेको भन्दै उनीहरुले प्रभावकारी सचेतना र निरन्तर अनुगमनमा जोड दिएका हुन् ।

गण्डकी प्रदेशको स्वास्थ्य मन्त्रालयक सचिव डा विनोदविन्दु शर्माले गण्डकीमा एक वर्षमा करिब ४१ हजार महिलाले गर्भधारण गर्ने उल्लेख गर्दै तीमध्ये १० देखि १२ हजारले गर्भपतन गर्ने देखिएको उल्लेख गरे । ‘गर्भपतन गर्नेमध्ये करिब ५९ प्रतिशतले असुरक्षित गर्भपतन गर्ने देखिएको छ,’ उनले भने, ‘एकातिर गर्भपतन परिवार नियोजनको विकल्प जसरी प्रयोग भएको छ भने अर्कातिर आधाभन्दा बढी गर्भपतन असुरक्षित तवरले हुनु चिन्ताको विषय हो ।’

गण्डकी प्रदेशमा गर्भवती महिलामध्ये १६.९ प्रतिशतले गर्भपतन गर्ने गरेको उनको भनाइ छ । सुनौलो परिवार नेपाल र बिएनजी मिडियाले बुधबार आयोजना गरेको सुरक्षित गर्भपतनका लागि सञ्चारकर्मीमा भूमिका विषयक कार्यक्रममा उनले सुुरक्षित गर्भपतनबारे सर्वसाधारणलाई जानकारी गराउन सञ्चार जगतको ठूलो भूमिका रहने उल्लेख गरे ।

शर्माले छोरी÷आमाहरुलाई बचाउन सरकारले प्रभावकारी कदम चाल्नैपर्नेमा जोड दिए । ‘सुरक्षित प्रजननमा परिवार नियोजनको भूमिका त रहने नै भयो । हामीले सबै गर्भवती महिलालाई ट्रयाकिङ गरी सचेतना दिने र बेला बेलामा चेकजाँचमा ल्याउने प्रणाली विकास गरेका छौँ,’ उनले थपे ।

पश्चिम क्षेत्रीय अस्पताल वरिष्ठ स्त्रीरोग विशेषज्ञ डा प्रेम पंगेनीले १२ वर्षदेखिका किशोरी गर्भपतनका लागि आएको अनुभव सुनाए । उनले महिनावारी बन्द हुनेबित्तिकै औषधी पसलबाट औषधी किनेर खाने प्रचलनले स्वास्थ्यममा गम्भीर समस्यादेखि मृत्युसम्म निम्त्याइएको उल्लेख गरे । पोखरा महानगरपालिका स्वास्थ महाशाखाका अधिकृत हरिलाल आचार्यले असुरक्षित गर्भपतनपछिका जोखिमले ज्यानै लिन सक्ने भएकाले सित्तैमा सरकारी स्वास्थ्य संस्थामा पाइने यो सेवा लिन आग्रह गरे ।

स्वास्थ्य निर्देशनालय गण्डकीकी नर्सिङ प्रशासक अञ्जु पौडेलले नेपालमा गर्भपतनको अवस्थाबारे कार्यपत्र पेश गरिन् । उनले सन् २००२ मा गर्भपतनलाई कानुनी मान्यता दिएपछि मातृ मृत्युदर घटाउन सहयोग पुगेको भए पनि केही भ्रम र जोखिम बाँकी रहेको औंल्याइन् । पछिल्लो जनगणनाले कुल मातृमृत्युमध्ये पाँच प्रतिशत असुरक्षित गर्भपतन पाँच प्रतिशत मृत्युको कारण भएको देखाएको छ ।