सुशील सुवेदी
वालिङ

स्याङ्जास्थित आँधिखोलामा अवैध ढंगले ढुंगा, गिटी, बालुवा लगायत नदीजन्य वस्तुको अवैध निकासीले खोला संकटमा पर्ने खतरा बढेको छ ।

पानीको बहाव घटबढमात्र नभई दुर्लभ जलचरसमेत लोप हुन थालेको छ । सरोकारवाला निकायले संरक्षणमा चासो नदिँदा आँधिखोला समस्यामा पर्दै गएको हो ।

खोलाकोबीचमा मेसिन प्रयोग गर्दै नदीजन्य पदार्थ उत्खनन् कार्यले खोला संकटमा पर्न थालेको छ । जिल्लाका ६ वटा स्थानीय तहभित्र पर्ने आँधिखोलाको संरक्षण नगरी लाभमात्र लिने गरेका कारण पर्यावरणीय एवं धार्मिक महत्वसमेत ओझेलमा पर्दै गएको छ । खोला संरक्षणमा जिल्ला समन्वय समिति र जिल्ला प्रशासन कार्यालयले अनुगमन गरे पनि स्थानीय तहले नदीजन्य पदार्थ ओसार पसार गर्ने र नियन्त्रण गर्ने काममा ध्यान दिन नसकेको स्थानीयको आरोप छ ।

‘आँधिखोला हाम्रो सभ्यता हो, खोला हराउँदा हाम्रो सभ्यतासमेत हराउँछ’, जिल्ला समन्वय समिति महासंघका अध्यक्ष सीता सुन्दासले भनिन्, ‘संरक्षणमा सबैको तदारुकता आवश्यक छ ।’ यता आइई प्रतिवेदन विपरित पानीको सतह भन्दा १० मिटर गहिरो खाडल खनेर नदीजन्य पदार्थ उत्खनन् गर्दा पानीको बहाव घट्ने र जमिन भासीने खतरा हुने जिल्ला समन्वय समिति स्याङ्जाका उपप्रमुख दिलीपकुमार बगालेले बताए । ‘नदीजन्य पदार्थको वैज्ञानिक निकासी हुँदा समस्या हुँदैन तर, वैज्ञानिक निकासीको नाममा नदीजन्य पदार्थ अव्यवस्थित उत्खनन् गर्दा पानी मात्र होइन, धार्मिक महत्वसमेत ओझेलमा पर्छ’, बगालेले भने ।

स्थानीय सरकारले मापदण्ड अनुसार नियमन गरिरहेको दाबी गर्दै वालिङ नगरपालिका प्रमुख दिलीपप्रताप खाँणले भने, ‘मापदण्ड अनुसार नदीजन्य पदार्थको उत्खनन् र निकासी गरिरहेका छौं ।’ उनले वडाध्यक्षसहित प्राविधिक टोलीको समिति बनाएको बताउँदै रेखदेखमा निकासी भएको दावी गरे । उनले विकास निर्माणका लागि चाहिने ढुंगा, गिटी र बालुवालाई खानीको व्यवस्था गरेको बताए ।

आँधिखोला छेउमा आँधिखोला गाउँपालिका, पुतलीबजार नगरपालिका, भीरकोट नगरपालिका, वालिङ नगरपालिका, गल्याङ नगरपालिका र कालिगण्डकी गाउँपालिका छन् । पर्यटकीय रुपमा खोलामा र्‍याफ्टिङको मजा लिने धेरै संघसंस्था छन् । ६ वटा स्थानीय सरकारको संरक्षण मागिरहेको आँधिखोला बगरमा परिणत हुने सर्वसाधारणले चौतर्फी आलोचना गरेका छन् ।